Hallo Residentie
Envoyer par email Imprimer
content-picture
Avatarjohanadriaens
Publié le dinsdag 25 februari 2014
**Résumé

Sinds kort is de zgn. gesplitste aankoop, voorafgegaan door een schenking, onder bepaalde voorwaarden terug mogelijk. Wat zijn de voordelen van deze techniek? Wanneer kan het en wanneer niet? En wat met gesplitste aankopen in het verleden?  

Sinds kort is de zgn. gesplitste aankoop, voorafgegaan door een schenking, onder bepaalde voorwaarden terug mogelijk. Wat zijn de voordelen van deze techniek? Wanneer kan het en wanneer niet? En wat met gesplitste aankopen in het verleden?

 

De techniek van de gesplitste aankoop

De techniek van de gesplitste aankoop is (of moeten we zeggen ‘was’?) een van de meest populaire en meest efficiënte technieken om successierechten op onroerende goederen te vermijden. Deze techniek wordt in de praktijk heel vaak toegepast voor de aankoop van een tweede verblijf, maar ook voor de aankoop van bv. een appartement dat u wilt verhuren. In feite kan deze techniek echter interessant zijn bij om het even welke nieuwe aankoop van een onroerend goed. Bij een dergelijke gesplitste aankoop kopen de ouders en de kinderen elk een deel van de eigendomsrechten op bv. het appartement aan de kust. De eigendomsrechten op het appartement worden m.a.w. ‘opgesplitst’ in enerzijds het zgn. vruchtgebruik en anderzijds de zgn. blote eigendom. De ouders kopen dus het vruchtgebruik terwijl de kinderen de blote eigendom kopen. Hierdoor blijft het vruchtgebruik bij de ouders totdat ze sterven. De ouders kunnen dus heel hun leven in het onroerend goed wonen, het verhuren, enz.

Geen successierechten later

Als de ouders overlijden, zal het vruchtgebruik uitdoven en automatisch overgaan op de kinderen. Op voorwaarde dat de gesplitste aankoop perfect uitgevoerd werd, worden de kinderen dus de volledige eigenaar van bv. het appartement aan de kust zonder € 1 successierechten te betalen.

Dit levert doorgaans een gigantische besparing aan successierechten op, soms tot zelfs 27% (of 30% in Wallonië en Brussel) op de waarde van het goed.

De techniek van de gesplitste aankoop vereist wel dat ieder zijn deel betaalt, m.a.w. de kinderen de blote eigendom en de ouders het vruchtgebruik. In artikel 9 van de Successiewet werd er immers een zgn. vermoeden ingevoerd, waarbij er verondersteld wordt dat de ouders wel alles voor de kinderen (dus ook de aankoop van de naakte eigendom) betaald hebben. Het gevolg van dit vermoeden is dat het onroerend goed, dat ‘opgesplitst’ (blote eigendom/vruchtgebruik) gekocht werd, normaal gezien onder de successierechten valt als de ouders overlijden.

Gelukkig kan men dit vermoeden weerleggen door te bewijzen dat de kinderen het geld hadden om de blote eigendom te kopen én het geld daarvoor gebruikt hebben. Kortom, de successierechten worden alleen vermeden als de kinderen/blote eigenaars bij het overlijden van een ouder kunnen aantonen dat zij de correcte waarde van de blote eigendom effectief zelf betaald hebben.

Tip bij aanwas van vruchtgebruik

In de praktijk laat men vaak het vruchtgebruik ‘aanwassen’ bij de langstlevende ouder. Als bv. vader sterft, dan zal zijn deel van het vruchtgebruik aanwassen bij moeder, zodat het volledige vruchtgebruik blijft toebehoren aan moeder tot zij overlijdt. Een aanwas van vruchtgebruik wordt in principe niet belast, ongeacht het huwelijksstelsel, als dit correct geformuleerd werd (als een last).

Het is trouwens aan te raden om het vruchtgebruik te laten ‘aanwassen’ bij de langstlevende, die op die manier de controle blijft behouden. Zonder aanwas komen de kinderen bij het eerste overlijden voor een stuk in onverdeeldheid en zouden ze eventueel kunnen eisen om uit onverdeeldheid te treden of zouden ze een deel van de huurgelden kunnen vragen.

Het probleem in de praktijk
 

In de praktijk is het doorgaans zo dat de kinderen geen geld hebben om hun stuk blote eigendom te kopen in het kustapparement. Voor de antimisbruikbepaling in werking trad (dus voor 1 juni 2012) had de fiscus er geen probleem mee dat de ouders vooraf een schenking deden aan de kinderen, die dan met dat geld hun blote eigendom kochten. Een dergelijke schenking vooraf, gebeurde vaak door een gewone bankgift, soms via de notaris. Maar sinds de inwerkintreding van de antimisbruikbepaling veranderde de fiscus verscheidene keren van mening als zo’n gesplitste aankoop werd voorafgegaan door een schenking (zie hieronder).
 

De nieuwe beslissing vanaf 1 september 2013
 

In een beslissing van 18 juli die van toepassing is vanaf 1 september 2013 werd het standpunt blijkbaar voor goed gewijzigd. Het komt erop neer dat een gesplitste aankoop voorafgegaan door een schenking opnieuw mogelijk is in twee gevallen.

Een eerste duidelijke situatie is die waarin op de schenking vooraf schenkingsrechten betaald worden. Heel concreet komt dit erop neer dat als de ouders vooraf aan de gesplitste aankoop een schenking willen doen aan hun kinderen zij uiteraard naar een Belgische notaris kunnen stappen. Ze betalen dan 3% schenkingsrechten (3,3% in Wallonië) plus het ereloon van de notaris (+/- 2000 euro) en alles is perfect geregeld. Maar de schenking vooraf kan ook gebeuren via een hand- of bankgift die u dan zelf gaat registeren op een registratiekantoor naar keuze en waarbij u dan 3% schenkingsrechten betaald. U spaart dan het ereloon van de notaris uit.
 

Ten tweede speelt de antimisbuikbepaling ook niet als er aangetoond kan worden “dat de begunstigde van de schenking vrij over het geld heeft kunnen beschikken. Dat zal het geval zijn als er aangetoond wordt dat de schenking door de ouders niet specifiek bestemd was voor de financiering van de aankoop van de blote eigendom in het kader van de gesplitste aankoop”. Maar echt duidelijk is dat niet…
 

Wat is de beste strategie?
 

Wie op zeker wil spelen laat betaalt best 3% schenkingsrechten op de schenking vooraf. Het is immers niet echt duidelijk wat de administratie precies bedoelt met het bewijs leveren dat de schenking niet specifiek bedoeld was om de blote eigendom te kopen. Gebeurde de schenking via een hand- of bankgift, dan kan u die nog laten registeren na de gesplitste aankoop.

Wie geen 3% (3,3 % in Wallonië) wil betalen op de schenking, zorgt er best voor dat er voldoende tijd is tussen de schenking en de gesplitste aankoop. Het is zeker af te raden om een schenking te doen onder last om het geschonken geld te gebruiken voor de aankoop van de blote eigendom van een bepaald onroerend goed. Het wordt voor de fiscus ook moeilijker om de “link” aan te duiden als het geschonken bedrag helemaal niet overeenkomt met de aankoopprijs van de blote eigendom (u “onder”- “over”schenkt dus). De fiscus moet immers eenheid van opzet aantonen om van ‘fiscaal misbruik’ te kunnen spreken, wat niet altijd eenvoudig is. Dit lijkt ons nog moeilijker als de schenking vooraf via bv. een versnipperde bankgift (bankgift in stukjes) gebeurde en het kind een stuk zelf betaalt of leent. Maar voor wie de schenking niet registreert (3%), zijn discussies met de fiscus zeker niet uit te sluiten.
 

En gesplitste aankopen in het verleden?
 

De antimisbruikbepaling trad pas in werking op 1 juni 2012, dus voor gesplitste aankopen met een schenking vooraf voor deze datum is er geen probleem. Ook niet als de schenking voor 1 juni gebeurde en de aankoop pas na 1 juni 2012. Als de schenking en de gesplitste aankoop zich situeerden tussen 1 juni 2012 en 31 augustus 2013, dan is er volgens ons geen sprake van fiscaal misbruik. De circulaire van 10/4/2013 (niet op zwarte lijst) annuleert immers de oudere circulaire van 19/7/2012 (wel op de zwarte lijst) en de Beslissing van 19/4/2013 (fiscaal misbruik) werd geannuleerd door de recentere Beslissing van 18 juli 2013 (van toepassing vanaf 1 september).
 

Conclusie
 

Wie op zeker wil spelen, laat betaalt best 3% (3,3%) schenkingsrechten op de schenking vooraf. De schenking vooraf kan bv. ook gebeuren via een bankgift die u dan zelf gaat registeren op een registratiekantoor naar keuze. Wie geen 3% (3,3 % in Wallonië) wil betalen op de schenking, zorgt er best voor dat er voldoende tijd is tussen de schenking en de gesplitste aankoop en dat het geschonken bedrag helemaal niet overeenkomt met de aankoopprijs van de blote eigendom (u “onder”- “over”schenkt dus).


 

05/02/2014

Johan Adriaens

Onafhankelijk vermogensplanner  

T: +32 496 26 14 10

E: johan.adriaens@neven-partners.be

W: www.neven-partners.be

Neven & Partners BVBA

Esperantolaan 4

3001 Leuven-Heverlee